Εκπαιδευτικές Εκδρομές στην Παιονία Κιλκίς

Το πρόγραμμα οργανώθηκε και υλοποιήθηκε πιλοτικά με την ηθική και οικονομική υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος ΝΕΟΛΑΙΑ (Δράση 3.1 Πρωτοβουλίες Νέων R5/23/2003). Το ακαδημαϊκό έτος 2007-2008 εντάχθηκε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας (Ε.Π. «Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση», Άξονας 1. Μέτρο 6: Δράσεις Ενίσχυσης της Απασχόλησης ανέργων με την ενεργό συμμετοχή των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων).

Προσφέρονται τρία εκπαιδευτικά προγράμματα σε τρεις παραλλαγές για μικρές (έως 25 παιδιά) ομάδες μαθητών Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, Α΄ και Β΄ Γυμνασίου, Γ΄ Γυμνασίου και Λυκείου αντίστοιχα.

1. Λόφος Αγίου Δημητρίου Αξιουπόλεως

Για μαθητές Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού

Το πρόγραμμα υλοποιείται στο προαύλιο και τον εσωτερικό χώρο του μεταβυζαντινού ναού του Αγίου Δημητρίου Αξιουπόλεως. Διαρκεί δύο ώρες και απαρτίζεται από τρείς ενότητες: εισαγωγικό μέρος, εργασία κατά ομάδες, ομαδική περιήγηση και εμπέδωση. Στο πρώτο μέρος γίνεται μία σύντομη αναδρομή στην εποχή της Τουρκοκρατίας στην Μακεδονία (χρονολογικά όρια, γενικότερες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες) και ειδικότερα στις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής. Στη συνέχεια με την βοήθεια σχεδίων και κατόψεων τα παιδιά εξοικειώνονται με τα βασικά χαρακτηριστικά μιας βασιλικής της Τουρκοκρατίας.

Στο δεύτερο μέρος οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες εργασίας και καλούνται να απαντήσουν μόνοι τους στα αντίστοιχα φύλλα εργασίας, αξιοποιώντας και ταυτόχρονα επεκτείνοντας τις γνώσεις που έχουν αποκομίσει από το εισαγωγικό μέρος της εκπαίδευσης. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας σχεδιάζουν, ζωγραφίζουν, μετρούν, παρατηρούν, συλλέγουν πληροφορίες και καλούνται να βγάλουν συμπεράσματα για την χρονολόγηση, τις οικοδομικές φάσεις, την διακόσμηση και την λατρευτική χρήση του ναού. Πιο μπροστά τους έχουν δοθεί οδηγίες θεολογικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος για την προσεκτική διακίνησής τους μέσα στο ναό.

Στο τρίτο στάδιο εκπαιδευτής και μαθητές επιχειρούν να αποκαλύψουν τα μυστικά του ναού – μνημείου. Κατά την περιήγησή τους στο ναό τα παιδιά ουσιαστικά αλληλοξεναγούνται, καθώς οι πληροφορίες τους αλληλοσυμπληρώνονται. Με το πέρας της βιωματικής αυτής εκπαιδευτικής διαδικασίας τα παιδιά έχουν πια εξοικειωθεί με ένα τρόπο προσέγγισης του μνημείου που καθιστά ιδιαίτερα γοητευτική και ενδιαφέρουσα οποιαδήποτε μελλοντική τους επίσκεψη σε ένα ναό - μνημείο αυτή της εποχής.

Για μαθητές Α΄ και Β΄ Γυμνασίου

Ακολουθείται γενικά η ίδια πορεία προσαρμοσμένη βέβαια στη ηλικία των μαθητών. Δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην συσχέτιση και τη σύγκριση του παρελθόντος με το παρόν.

Για μαθητές Γ΄ Γυμνασίου και Λυκείου

Το πρόγραμμα πραγματοποιείται σε δύο στάδια: το εισαγωγικό και αυτό της περιήγησης στο μνημείο. Η μέθοδος επικοινωνίας του εκπαιδευτή προσαρμόζεται στην ηλικία των εφήβων μαθητών. Δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην συσχέτιση και τη σύγκριση του παρελθόντος με το παρόν με στόχο την συναγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων για την ποιότητα της ζωής τότε και σήμερα. Οι μαθητές ανακαλύπτουν τις ποιοτικές εκείνες διαφορές που καθιστούν την εποχή της Τουρκοκρατίας μια εξίσου ενδιαφέρουσα για την εποχή μας περίοδο. Σε ένα τρίτο προαιρετικό στάδιο οι μαθητές μπορούν να παρακολουθήσουν ένα βίντεο για την εποχή της Τουρκοκρατίας.

2. Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Δήμου Αξιούπολης

Το πρόγραμμα υλοποιείται στο προαύλιο και τον εσωτερικό χώρο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Δήμου Αξιούπολης. Προσφέρονται δύο προγράμματα. Το ένα αφορά στην αίθουσα της Βοτανικής και το άλλο αυτήν της Ζωολογίας. Διαρκεί μιάμιση ώρα και απαρτίζεται από δύο ενότητες: εισαγωγικό μέρος και εκπαίδευση μπροστά στα εκθέματα.

Για μαθητές Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού

Στο πρώτο μέρος πραγματοποιείται με την βοήθεια χαρτών και σχεδίων ο γεωγραφικός προσανατολισμός των παιδιών. Με αφορμή την γεωμορφολογία του τόπου – περιοχή μεταξύ όρους Πάικο και ποταμού Αξιού- γίνεται η κατάλληλη εισαγωγή σχετικά με τον φυσικό κόσμο που μας περιβάλλει και την αξία του για την ζωή του ανθρώπου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην χλωρίδα και την πανίδα και ειδικότερα σε ότι αφορά στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας.

Πριν την είσοδο στο Μουσείο ο εκπαιδευτής προκαλεί μία συζήτηση σχετικά με την σκοπιμότητα της επίσκεψης σε ένα μουσείο, τον τρόπο λειτουργίας του, τους ανθρώπους που εργάζονται σ’ αυτό, τους βασικούς κανόνες συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια μιας ομαδικής επίσκεψης σ’ αυτό.

Στο δεύτερο μέρος τα παιδιά εισέρχονται στο Μουσείο και εφαρμόζουν όλα όσα επισημάνθηκαν πριν την είσοδό τους. Στη συνέχεια κατευθύνονται στην αίθουσα της Βοτανικής ή της Ζωολογίας, ανάλογα με το πρόγραμμα που έχουν επιλέξει να παρακολουθήσουν. Με την βοήθεια του εκπαιδευτή διέρχονται τις προθήκες και με την μέθοδο των ερωταποκρίσεων εκπαιδεύονται αξιοποιώντας το υπάρχον εποπτικό υλικό και επιστρατεύοντας την παρατηρητικότητα και την κρίση τους. Ο εκπαιδευτής από τη μια προσπαθεί να εξοικειώσει τα παιδιά με την λογική που η επιστήμη παρατηρεί, μελετά και ερμηνεύει τον φυσικό κόσμο και από την άλλη με την βοήθεια πρόσθετου εποπτικού υλικού (καρτών) προσπαθεί να συσχετίσει τα εκθέματα με τις υπόλοιπες εκφάνσεις της ζωής του ανθρώπου, από την καθημερινή ζωή και τις βιοτικές του ανάγκες μέχρι τις καλές τέχνες, την μεταφυσική, τις θεολογικές αντιλήψεις, ακόμη και τις λαϊκές δοξασίες.

Προαιρετικά σε ένα τρίτο στάδιο είναι δυνατό να στηθεί στην αίθουσα δραστηριοτήτων του μουσείου ένα πρόχειρο εργαστήριο ζωγραφικής, όπου τα παιδιά εκφράζονται καλλιτεχνικά γύρω από ένα θέμα σχετικό με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που παρακολούθησαν.

Για μαθητές Α΄ και Β΄ Γυμνασίου

Το πρόγραμμα παραμένει το ίδιο στην βασική του δομή. Ο τρόπος επικοινωνίας του εκπαιδευτή με τα παιδιά και οι πληροφορίες που δίνονται προσαρμόζονται κατάλληλα στην ηλικία και το αντίστοιχο γνωσιολογικό επίπεδο των μαθητών. Δεν υπάρχει εργαστήρι ζωγραφικής.

3. Ιερά Μονή Παναγίας Γουμένισσας

Για μαθητές Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού

Το πρόγραμμα υλοποιείται στο προαύλιο και τον εσωτερικό χώρο του Καθολικού της Ιεράς Μονής Παναγίας Γουμένισσας. Διαρκεί δύο ώρες και απαρτίζεται από τρεις ενότητες: εισαγωγικό μέρος, εργασία κατά ομάδες, ομαδική περιήγηση και εμπέδωση. Στο πρώτο μέρος γίνεται η σχετική προετοιμασία και εμψύχωση των παιδιών πριν εισέλθουν στον αύλειο χώρο του μοναστηριού. Στη συνέχεια οι μαθητές κάθονται στο περίστωο του καθολικού και με τη βοήθεια χαρτών και σχεδίων προσανατολίζονται γεωγραφικά. και εξοικειώνονται με την γεωμορφολογία της περιοχής. Μαθαίνουν επίσης για την ιστορία του μοναχισμού στο όρος Πάικο και για τις ιδιαίτερες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες κατά τους δύο τελευταίους αιώνες. Στη συνέχεια με την βοήθεια σχεδίων και κατόψεων εξοικειώνονται με τα βασικά χαρακτηριστικά μιας βασιλικής της Τουρκοκρατίας.

Στο δεύτερο μέρος οι εκπαιδευόμενοι εργάζονται χωριστά σε ομάδες εργασίας. Προκειμένου να απαντήσουν σε μια σειρά από ερωτήματα που αφορούν στην λατρευτική χρήση, την οικοδομική ιστορία και τη διακόσμηση του ναού επιστρατεύουν την παρατηρητικότητα, την κρίση, την φαντασία, την σχεδιαστική ικανότητα και τα άλλα ιδιαίτερα ταλέντα τους.

Το τρίτο στάδιο περιλαμβάνει την ομαδική περιήγηση στο εξωτερικό και το εσωτερικό του ναού. Ο εκπαιδευτής χρησιμοποιώντας την μέθοδο των ερωταποκρίσεων προκαλεί μία ενδιαφέρουσα συζήτηση στην οποία κάθε επιμέρους ομάδα συνεισφέρει με τον καρπό της δικής της έρευνας. Έτσι σιγά-σιγά οι μαθητές αλληλοαποκαλύπτουν τα μυστικά του μνημείου. Με το πέρας της εμπειρικής αυτής εκπαιδευτικής διαδικασίας τα παιδιά έχοντας εμπεδώσει τα βασικά στοιχεία του προγράμματος διαθέτουν πια τα κατάλληλα εφόδια, ώστε να προσεγγίσουν με σχετική ευκολία οποιαδήποτε ναό - μνημείο αυτής της εποχής.

Για μαθητές Α΄ και Β΄ Γυμνασίου, Γ΄ Γυμνασίου και Λυκείου

Το πρόγραμμα προσαρμόζεται κατά ανάλογο τρόπο με αυτό στον λόφο του Αγίου Δημητρίου Αξιουπόλεως.